ОБ АВТОРЕ

Журналіст-фрылансер.

У 2013 годзе скончыў факультэт журналістыкі БДУ.

Працаваў і супрацоўнічаў з газетамі “Всё о футболе”, “Прессбол”, “Радыё Свабода” і іншымі выданнямі.

Цікавіцца спортам, палітыкай у спорце, падарожжамі, інтэлектуальнымі гульнямі.

Вы здесь

“Хочаш заняць лепшую пазіцыю — прыйдзі раней”

Интервью

Спартовая журналістыка вымагае ад людзей, якія ў ёй працуюць, рэгулярнага кантакту з дзейнымі асобамі. Часцяком героямі публікацый на спартовую тэматыку становяцца і самі журналісты, якія пішуць пра спорт. А вось пра фотакарэспандэнтаў, дзякуючы якім мы можам пазнаць на вуліцы Аляксандра Хацкевіча ці Кацярыну Карстэн, вядома меней за ўсё.

Mediakritika.by звярнулася да вядомых беларускіх фатографаў з пытаннямі, якія адрозненні мае спартовая фатаграфія ад здымкаў на іншую тэматыку, з якімі праблемамі сутыкаюцца беларускія “фотакоры”, наколькі важна ім самім разбірацца ў правілах тых відаў, якія яны здымаюць, ці здараюцца прэтэнзіі да фота ад спартоўцаў і функцыянераў, якую ролю грае ўзаемадапамога фатографаў і ці існуе яна наогул. Таксама было цікава, хто з’яўляецца аўтарытэтамі для беларускіх майстроў фатаграфіі. Адметна, што ўсе нашыя героі закранулі нейкі свой момант, аб чым не казалі іх калегі.

 

Мілана Харытонава. Вядомы берасцейскі фотажурналіст-фрылансер заняла 2-е месца на конкурсеПрэс-фота Беларусіў намінацыіСпорт (сiнглы)”. 

Здымаць спорт Мілана любіцьаднак адзначаешто фотакарэспандэнты ў праве наракаць на ўмовы правядзення некаторых турніраў.

Я люблю спорт, хаця такія здымкі складаюць можа чвэрць ці меней ад усіх маіх фота. Ды і тэхнікі адпаведнай менавіта спорту не маю. Зарабіць на спартовых фота гэтак жа няпроста, як і на рэпартажнай фатаграфіі. Калі нейкія палітычныя ці значныя сацыяльныя тэмы можна здымаць для замежных СМІ, прычым за большыя ганарары, чым у мясцовых, дык спорт наш мала каго цікавіць. Асабліва ў рэгіёнах. Трэба памятаць і пра тое, што здымкі спорту патрабуюць фінансавых укладанняў у тэхніку. Бывае, СМІ бяруць і здымкі з тэлефона для гарачых навінаў з месца падзеяў, ці нейкі раптоўны фотафакт. Спорт звычайна тэлефонам не здымеш. Таму калі параўнаць выдаткі на тэхніку і ганарары, атрымліваецца, што за спорт плацяць нават меней, чым за астатняе.

Яшчэ праблема нашага спорту ў тым, што вельмі шмат спаборніцтваў, часам нават міжнародных, адбываюцца "для галачкі". Іх правялі, адсправаздачыліся ў ведамствах ды федэрацыях. А ці прыйдуць туды гледачы і прэса — для арганізатараў не важна. Таму амаль няма рэкламы такіх турніраў, і калі пільна не сачыць, іх можна прапусціць увогуле. Спаборніцтвы адбываюцца ў нязручны час, і часта у амаль пустых залах, у цемры. Гэта тычыцца не толькі нейкіх “забітых” рэгіянальных турніраў, такое адбываецца нават у алімпійскіх відах. Гімнастыка, барацьба, акрабатыка, веславанне, стральба з лука. Яшчэ могуць запрасіць журналістаў на адзін час, а спаборніцтвы перанесці на іншы, бо камусці трэба раней з'ехаць. Прыходзім з калегамі і бачым як спартоўцы грузяцца ў аўтобус, гэта не адзінкавы выпадак! Збольшага спорт датуецца дзяржавай (хаця сродкаў і не хапае), а клубы і спартоўцы не надта клапоцяцца пра тое, каб вабіць спонсараў, прасоўваць сябе і свае віды. Думаю, таму такое стаўленне да гледачоў.

На фотаудзельнікі міжнароднага турніру па спартовай акрабатыцы памяці заслужанага трэнера СССРпрафесара Уладзіміра КоркінаБрэстБеларусь. 24 кастрычніка 2014. 

Чым адрозніваюцца здымкі спартовых падзеяў? Можа да іх трэба трохі больш падрыхтавацца. Калі я іду здымаць новы для сябе від, стараюся хаця б прагартаць правілы, каб разумець, што будзе адбывацца, бо ў спорце важна схапіць момант. Мне здаецца, каб рабіць удалыя кадры, неабходна зразумець гульню.

Самы незвычайны від, я спадзяюся, у мяне наперадзе. Напрыклад, адзін знаёмы збіраўся зладзіць зімой на рацэ тэнісную гульню на каньках. Чакаю гэтай падзеі з нецярпеннем! Памятаю свой першы рэпартаж для БелаПАН, гэта быў зімовы футбольны турнір, гулялі на вуліцы пры тэмпературы “-20”, таксама незвычайна было.

У нас цяжка здымаць звычайна не праз тое, што падзеі складаныя ці незвычайныя, а таму што залы цёмныя, не падрыхтаваныя для працы журналістаў, мала месца, альбо арганізацыя кульгае. Але я разглядяю гэта як выклік. Прымаю і змагаюся.

 

Іван Уральскі. Многія ведаюць здымкі Івана Уральскага для праекту goals.by 

У пытанні стасункаў паміж фатографамі Іван адзначаешто знаходзяцца розныя характарыздараеццашто табе дапамогуцьаднак могуць і адштурхнуць.

Вясельная, макра-, спартовая, стрыт-, студыйная фатаграфiя і г.д. — усё гэта, можна сказаць, розныя прафесіі, кожная з якіх патрабуе асаблівых навыкаў, апаратуры і ведаў. Cпартовая фатаграфія — гэта рэпартажны жанр. Здымкi з мерапрыемства патрэбны як мага хутчэй, амаль імгненна... хуткасць вырашае.  Часта спаборніцтвы праходзяць ва ўмовах недастатковага асвятлення, часам нават жудаснага. Неабходны камера, якая можа здымаць у такіх складаных умовах — прафесійная, хуткая і надзейная, — i святломоцная оптыка. Калi вы жадаеце развiвацца ў спартовай фатаграфii, то першым чынам вывучыце правілы гульняў, паглядзіце здымкі іншых фатографаў. У кожнага вiду спорту  свае тонкасцi, дзесьцi важныя эмоцыi i буйны план, дзесьцi лепш передаць рух i агульную атмасферу. Збiраючыся на мерапрыемства, таксама варта ўлічваць умовы надвор'я, магчымасць выхаду ў інтэрнэт, адлегласць ад паркоўкi, размяшчэнне прэс-цэнтра і г.д. Натуральна, неабходна загадзя паклапаціцца аб акрэдытацыі, бярыце толькі неабходнае абсталяванне, бо яго неабходна насіць на сабе і ахоўваць.

Чаму важна ведаць правілы? Па-першае, такiм чынам назіраць за ходам гульнi больш цiкава, а значыць, і атрымлiваць задавальненне ад работы. Па-другое, калі не ведаць, што будзе адбывацца далей, можна ўпусціць самы важны момант. Па-трэцяе, вельмі карысная iнфармацыя пра гульцоў: хто пачатковец, хто зорка, хто можа распачаць ці падтрымаць бойку (напрыклад, у хакеі). Але і без тэарэтычных ведаў можна рабіць удалыя здымкі, валодаючы добрай рэакцыяй. Аднак такiя кадры могуць быць не вельмi цікавымi для заказчыка або рэдактара.

У сваiм партфолiо я маю работы з футболу, хакею, тенiсу. Маю досвед працы i з не зусiм традыцыйнымi для Беларусi вiдамi - петанкам, лазертагам, амерыканскiм футболам, гонкамi на сабачых запрэжках.

 

На здымку: брамнік “Мінска” Сімас Скіндэрыс падбадзёрвае партнёраў у міжнародным матчы з азербайджанскім клубам “Алімпік”. Здымак стварае эфект прысутнасці непасрэдна на полі.

Спартовая фатаграфiя як вiд рэпартажнай журналiстыкi таксама абапiраецца на этычныя нормы. I я іх прытрымлiваюся: не аддаю ў рэдакцыю або заказчыку здымкі кампраметуючага або супярэчлівага зместу. Але i спартовец павінен разумець, што ўсе яго дзеянні падчас гульні фіксуюцца аператарамі і фатографамі, таму крыўдзіцца або прад'яўляць прэтэнзіі пасля не варта, як i не варта спачатку даваць інтэрв'ю, а потым забараняць яго друкаваць ці патрабаваць выдаліць. Натуральна, я не кажу пра выпадкі наўмыснага ўнясення зменаў у тэкст, фота- ці відэаматэрыял. У любой сітуацыі трэба заставацца чалавекам і не спяшацца за сенсацыяй, бо гэта — ўзровень нiзкаякаснай цi жоўтай прэсы.

Важна падтрымлiваць стасункi з калегамi, абменьвацца вопытам. Не скарэт, што iснуе як узаемадапамога, так і канкурэнцыя. Хтосьці падтрымае, зробіць крок у бок, саступіць, падкажа, а хтосьці і адштурхне. Каб заняць лепшую пазiцыю, неабходна прыйсцi на дзейства раней за астатнiх. Гэта асаблiва важна для асвятлення вялiкіх спаборiцтваў — напрыклад, матчу Лiгi чэмпiёнаў. Перш, чым перамяшчацца з адной пазiцыi на другую падчас гульні, варта пераканацца ў тым, што гэты рух не перашкодзіць іншым фатографам ці нават гульцам. Фатограф — назіральнік, а не ўдзельнік.

Спрабуйце здымаць арыгiнальна. знайсцi свой рытм i творчы падыход i, канешне, будзьце "ў тэме"!

 

Генадзь Казлоўскі. Берасцейскі фатограф у ліку праблем айчыннай фотажурналістыкі назваў адсутнасць буйнога “рынку”, які б ствараў вялікую канкурэнцыю паміж рэдакцыямі і прымушаў тыя рабіць захады для паляпшэння тэхнікі. 

Любы жанр мае свае адрозненні ад іншых, хаця я асабліва не задумваўся аб гэтым. Безумоўна, любы фотакарэспандэнт мусіць разумець, што яго праца вымагае пастаяннай канцэнтрацыі, можна цэлы матч прастаяць і думаць, што нічога цікавага не адбываецца, а на 90-й хвіліне заб’юць гол, і ты прапусціш момант для здымка. Тэхніка? Так, тэхніка для здымання патрэбная. Але ў нас не настолькі развіты рынак спартовай журналістыкі, няма вялікай патрэбы ў рэдакцый забяспечваць фотакарэспандэнтаў вельмі дарагой тэхнікай. Сустракаюцца, вядома, і ў Беларусі людзі з нятаннымі здымачамі, але ў цэлым па іх часта можна адрозніць “фотакора”, які прыехаў з-за мяжы. Аб’ектывы некаторых замежных фатографаў каштуюць да 15 тысяч еўра, некаторыя  з іх прыязджаюць на той жа матч Лігі чэмпіёнаў з двума якаснымі аб’ектывамі, могуць сабе гэта дазволіць. Не ўсе пагалоўна, аднак часта. У любым выпадку любы фотажурналіст павінен мець пры сабе гатовы да інтэнсіўнай працы камплект, бо трэба будзе “лавіць” кадры, паспяваць за важнымі момантамі. Часам гэта залежыць ад удачы, але ў цэлым неабходна быць пастаянна сканцэнтраваным, засяроджаным на сваёй працы.

На здымку: эмацыйны гульнявы момант з матчу гандбольнага БГК.

Не магу сказаць, што ў Беларусі процьма спартовых падзей, на якіх фатографы могуць замінаць адно аднаму заняць выгодную пазіцыю для працы. У любым выпадку, працуючы ў Беларусі, звычайна ведаеш усіх калег, таму нейкіх буйных канфліктаў за выбар пазіцыі не адбываецца.Ды і што такое выгодная пазіцыя? Усё адбываецца настолькі хутка, што доўгі выбар месца для здымку можа прывесці да таго, што проста ўпусціш кадр. Здараецца такое, што фатограф усё выбірае і выбірае, куды яму стаць, ходзіць па стадыёне, і тут раптам момант важны, а ён усё прапусціў. Натуральна, каб якасна здымаць, трэба разумець від спорту, на які ты прыйшоў, быць абазнаным у яго правілах.

Ці даводзілася рабіць здымкі пра незвычайны від? У Беларусі не так і часта адбываюцца спаборніцтвы па экзатычных відах. Так што хутчэй за ўсё мой адказ будзе “не”. Прэтэнзіі ад спартоўцаў і функцыянераў? Лепей за ўсё гэтую сітуацыю ведаюць у рэдакцыях, куды паступаюць званкі. Але варта разумець, што не ўсё залежыць ад фотакарэспандэнта, ёсць і адказны рэдактар, які адбірае здымкі на публікацыю. А тое, што камусьці не падабаецца нейкая фатаграфія, ён там “няўдала атрымаўся”, дык гэта як каму...

 

Сяргей Гудзілін. Фотакарэспандэнт “Нашай Нівы” шмат разоў здымаў важныя спартовыя падзеі ў Беларусі.

У адрозненне ад калег, Сяргей адкрыта называе фатографаў, якія з’яўляюцца для яго калі не аўтарытэтамі, ды як мінімум крыніцай для далейшага ўласнага развіцця.

Адрозненні, безумоўна, маюцца. Спартовыя фатографы вельмі “тэхнічныя”, ім неабходная якасная апаратура, добрае святло. Гэта і нядзіўна, бо такія падзеі вымагаюць ад фатографа пошукаў эмацыйных ракурсаў, існуе неабходнасць падкрэсліць нейкія моманты. Дзеянні і эмоцыі — два асноўныя складнікі, за што спорт любяць гледачы, таму на гэта і трэба арыентавацца фотакарэспандэнту.

Я пачынаў са спартовай фатаграфіі. Люблю экстрымальны спорт. Але ў нас у краіне не такі высокі ўзровень спорту, каб рабіць цудоўныя кадры ў вялікай колькасці. Хочаш ты ці не, але спартовы фотаздымак звязаны таксама з топавымі спартоўцамі, рэкордамі, якія яны ставяць. У нас такіх падзей не так і шмат. Асабіста мне цікава разбіраць, напрыклад, палёт атлета па фазах, “фіксаваць” яго ў розных кропках. Мне было лягчэй, бо я сам займаўся спортам. Цяпер я стаў часцей займацца здымкамі на, так бы мовіць, “грамадскія тэмы”, а таму для мяне факт дзеяння, адзін з ключавых у спорце, адышоў трохі на іншы план.

На фота: гулец “Гомеля” Павел Яўсеенка з партнёрамі святкуе заваяванне Кубка Беларусі па футболе. 

Наколькі важна разбірацца ў відзе спорту, што ты здымаеш? Гэта асноўнае патрабаванне. Важна ведаць не толькі правілы, а і схему гульні. Павінна быць адчуванне, што ў той ці іншай кропцы адбудзецца важны момант, які паўплывае на ход падзей. Усё адбываецца вельмі хутка і таму нельга ўпускаць шанцы. Эмоцыі і дзеянні каштуюць шмат, у беларускай прэсе нават здараліся выпадкі, калі да арыгінальнага здымку дзеля публікацыі дамалёўвалі мячы, каб кадр глядзеўся па-гульнявому сапраўдным. Увогуле, здымаць спорт — вялікі досвед, бо фатограф вучыцца правільна падаваць кадр. Важна сказаць, што ў любога фотокарэспандэнта заўсёды раскрытыя двое вачэй, адно вока працуе з тэхнікай, сочыць за выстаўленнем паказчыкаў, якасцю ўжо зробленага здымка, а другое вока ў гэты час сочыць за спартовай пляцоўкай з мэтай знайсці эпізод для новай фатаграфіі. З незвычайных відаў я здымаў розныя экстрымальныя спаборніцтвы, накшталт скейтбордынгу. Аднак пераважна гэта нешта каляспартовае. Напрыклад, забег на шпільках. Бо алімпійскія віды, нават крыху экзатычныя для Беларусі, ужо даўно ўсім вядомыя і іх незвычайнымі не назавеш.

Прэтэнзіі да фотаздымкаў у людзей са свету спорту ў асноўным адсутнічаюць. Калі нейкія праблемы і паўстаюць, дык толькі з публікацыяй фота з іх прыватнага жыцця. Вядомая справа — атлеты лёгка пазнаюцца людзьмі, калі адпачываюць у тых жа начных клубах. І не кожнаму спартоўцу падабаецца, што прэса лезе ў іх прыватнае жыццё. А да публікацыі фота з матчаў ніякіх пытанняў быць не можа, бо ўсе разумеюць, што фатографу важна паказаць падзею з усіх бакоў, прадэманстраваць на здымках эмоцыі дзейных асобаў, імкненні, дзеянні. Канфлікты ў асяродку фатографаў здараюцца ў асноўным у іншых сферах: фэшн-фатаграфіі, у здымках дзеля навінаў, а ў спорце ўсё прасцей. Дзейнічае стары і негалосны прынцып — каб заняць добрую пазіцыю, трэба прыйсці раней. Хаця, вядома, камунікацыя падчас спаборніцтваў мінімальная, усё-ткі кожны фотакарэспандэнт працуе на сваю рэдакцыю, мае заданне перадаць падзею лепей за іншых. А вось пасля зусім не выключана, што фатографы будуць па-сяброўску размаўляць за кубкам гарбаты. Нармальная сітуацыя.

Аўтарытэты ў жанры спартовай фатаграфіі для мяне — два амерыканцы, Боб Марцін і Вінсэнт Лафарэт. Спартовая фатаграфія паступова адыходзіць ад чыста тэхнічных заданняў, цяпер ідзе арыентацыя на гледача. Каб прасачыць нейкі стандарт сучаснай якаснай спартовай фатаграфіі, можна паглядзець здымкі, выстаўленыя на конкурсе “World Press photo”, там ёсць і адзіночныя здымкі, і серыі.

Арцём Сізінцаў, спецыяльна для Mediakritika.by

Оценить материал:
Голосов еще нет
распечатать Обсудить в: