Вы здесь

Пра што гаварылі да маўчалі навіны: Прапаганда “за” і “супраць”

З усіх прапагандысцкіх гарматаў ударылі беларускія тэлеканалы па сваім гледачы ў выбарчы тыдзень. Колькасць незбалансаваных матэрыялаў у навінавых выпусках з 17 па 21 верасня перавышала палову ўсяго эфірнага часу вечаровых навінаў. 

Эфір дзяржканалаў быў аддадзены прадстаўнікам уладаў ды ачышчаны ад інфармацыі пра дзеянні апазіцыі, парушэнні на выбарах, перашкоды незалежнай прэсе ды сітуацыі з палітвязнямі. Таксама на Беларусь 1 ды ОНТ пазбягалі трывожных эканамічных тэмаў ды інфармавання пра спрэчныя рашэнні кіраўніка дзяржавы. Белсат часцяком аддаваў перавагу другасным падзеям з жыцця апазіцыі перад важнымі навінамі сацыяльна-эканамічнага жыцця краіны.

  1. Матэрыялы з прыкметамі замоўленасці альбо цэнзуры:

Тэлеканал

Верасень 2012

Колькасць,

(% ад агульнай колькасці матэрыялаў)

Жнівень 2012

Колькасць,

(% ад агульнай колькасці матэрыялаў)

БЕЛСАТ

20 (56%)

21 (58%)

БЕЛАРУСЬ1

42 (62%)

47 (82%)

ОНТ

26 (57%)

34 (60%)

На тэлеканале Белсат колькасць матэрыялаў, што нясуць прыкметы замоўнасці ці цэнзуры, прыкладна аднолькава размяркоўвалася па днях тыдня, за выключэннем аўторка, 18 верасня. У гэты дзень не было зафіксавана такіх матэрыялаў. На дзяржканалах Беларусь 1 і ОНТ эфірны час, аддадзены на прапаганду, павялічваўся з кожным днём тыдня і дасягнуў максімуму ў пятніцу, калі пачаліся “Дажынкі”.

Скарачэнне колькасці матэрыялаў з прыкметамі замоўленасці ці цэнзуры ў верасні, у параўнанні да жніўня, на дзяржканалах было механічным і адбылося з-за пятнічнага эфіру. У гэты дзень выпускі вечаровых навінаў ОНТ і Беларусь 1 былі цалкам аддадзеныя пад два “паркетныя  матэрыялы” з паездкі Лукашэнкі на “Дажынкі” і ягонай прэс-канферэнцыі.

Усе матэрыялы на выбарчую тэматыку на ўсіх трох каналах мелі прыкметы замоўленасці альбо цэнзуры. Дзяржаўныя каналы асвятлялі ў пазітыўным ключы дзеянні ўлады, арганізацыю выбараў з боку ЦВК, агітацыйныя мерапрыемствы праўладных арганізацый, а таксама падавалі пазітыўныя ацэнкі выбарчай кампаніі з боку назіральнікаў з СНД.

Незалежны канал рабіў роўна наадварот: тэмамі выбарчых матэрыялаў былі парушэнні, выкрытыя незалежнымі назіральнікамі, байкот выбараў з боку апазіцыйных кандыдатаў, ды акцыі апазіцыйных партый і арганізацый. Прычым дысбаланс у навінах канала палягаў яшчэ ў на тым, што, часцей за ўсе, крыніцамі ў асобным матэрыяле былі толькі прадстаўнікі адной арганізацыі, фактычна гэта былі матэрыялы з прыкметамі карпаратыўнай замоўленасці. 

Матэрыялы з прыкметамі карпаратыўнай замоўленасці і схаванай рэкламы займалі вялікую долю на дзяржканалах.  На Беларусь 1 часта матэрыялы ўтрымлівалі адначасова прыкметы і палітычнай, і карпаратыўнай замоўленасці: у шэрагу карпаратыўных матэрыялаў былі спасылкі ці цытаты на кіраўніка дзяржавы і ягоныя апошнія пастановы ды выступы. На ОНТ традыцыйна было шмат матэрыялаў, якія маюць прыкметы схаванай камерцыйнай рэкламы, альбо так званай “джынсы”.

1.1.  Матэрыялы з прыкметамі палітычнай замоўнасці (альбо цэнзуры)

Тэлеканал

Верасень 2012

Колькасць

Жнівень 2012

Колькасць

БЕЛСАТ

16

11

БЕЛАРУСЬ1

33

22

ОНТ

16

21

Дзяржканалы

Ад панядзелка да чацвярга асноўная маса палітычных замоўленых матэрыялаў на Беларусь 1 і ОНТ была прысвечаная датэрміновым выбарам, падрыхтоўцы і правядзенню “Дажынак”, а таксама непапулярным сацыяльным рашэнням кіраўніка краіны – дыферэнцыяцыя камунальных плацяжоў, “чыстка” чаргі на жытло. 

З выбарчых матэрыялаў пачынаўся эфір навінаў усе дні, акрамя пятніцы. Фактычна ўсе выбарчыя матэрыялы былі прапагандай датэрміновага галасавання  і заклікам да яўкі на выбарчыя ўчасткі. Аўтары давалі слова толькі прадстаўнікам ЦВК, у vox populi  і сінхронах выбарцаў былі толькі пазітыўныя меркаванні пра тое, што датэрміновыя выбары – гэта зручна і трэба ісці галасаваць.  ОНТ зрабіў асобны сюжэт на тэму, хто са знакамітасцяў прагаласаваў датэрмінова.

У міжнародных навінах дзяржканалаў тэма выбараў таксама асвятлялася з прыкметамі палітычнай замовы. Напрыклад, 18 верасня, ў дзень пачатку  датэрміновага галасавання, канал Беларусь 1 даў сюжэт пра тое, як арганізаванае датэрміновае галасаванне ў свеце, з парушэннем стандарту балансу думак.  Былі пададзеныя звесткі ды меркаванні экспертаў  пра краіны, дзе існуе датэрміновае галасаванне. Інфармацыі пра краіны, дзе датэрміновых выбараў няма, не прыводзілася ўвогуле.

Падобна быў збудаваны сюжэт пра датэрміновае галасаванне ў Прыбалтыцы, з відавочна нацягнутай інфармацыйнай нагодай, бо выбары ў Літве, з інфармацыі пра якія пачаўся сюжэт, плануюцца толькі 14 кастрычніка. Таксамаў эфіры Беларусь 1 у войсоўверах пра выбары ў ЗША былі дапушчаныя каментары са спасылкай на неназваных экспертаў пра негатыўныя эканамічныя прагнозы ў сувязі з плебісцытам.

20 верасня прайшоў матэрыял пра выбары ва Украіне, з парушэннямі стандартаў даставернасці і аддзялення фактаў ад думак: К обилию звезд на политическом небосклоне в самой Украине относятся неоднозначно. Политологи говорят о несостоятельности партий и снижении уровня доверия к парламенту со стороны населения

Дзяржканалы не давалі слова апазіцыі, праціўнікам датэрміновага галасавання  і прыхільнікам байкота выбараў. Толькі у панядзелак, 17 верасня, ОНТ у сюжэце пра зняццё апазіцыйных партый падало выказванне шэраговага прадстаўніка БНФ , аднак сінхрон меў некалькі мантажных злепак, і ў выніку яго сэнс аказаўся негатыўным ў дачыненні да апазіцыі.

Слова “байкот” прагучала ў эфіры толькі ў чацвер, 20 верасня, у першым сюжэце  Беларусь 1,  у каментары аўтара ды адмыслова падабраных цытатах з інтернет-форумаў:“Даже по явке избирателей за последние три дня становится очевидно, что оппозиция провалила кампанию бойкота. Велась она в основном в интернете, там же на форумах и ведатся обсуждение: “Эта ситуация лишний раз показывает, чтол конструктивной оппозиции у нас нет. А снятие с выборов показывает и отношение к избирателям и к народным деньгам”.

Таксама прыкметы палітычнай замоўленасці прасочваліся ў неаператыўных сюжэтах дзяржканалаў, дзе ў пазітыўным ключы падаваліся нядаўнія непапулярныя выказванні кіраўніка дзяржавы. Тэмы: “чыстка” чаргі на жытло, дыферынцыяваныя тарыфы на камунальныя паслугі – багатым даражэй.

Беларусь 1, 18 верасня: Инвесторами в недвижимость этих белорусов назвать сложно, это особо предприимчивые льготники. Дополнительное жилье стало для них источником дохода. О нуждающихся, которые не нуждаются, недавно на совещании говорил и Президент”. У сюжэце былі выказванні толькі прадстаўнікоў уладаў у падтрымку словаў кіраўніка дзяржавы.

19 верасня: Новые тарифы призовут не к отказу от благ цивилизации, а к бережливости своих и общих бюджетных денег. В проекте не коммунизм, а справедливость в оплате. Предложение Президента - дифференцированный подход…”. Таксама акрамя сінхрона Лукашэнкі, былі толькі выказванні прадзяржаўных экспертаў і чыноўнікаў.

Самыя маштабныя матэрыялы з прыкметамі замоўленасці выйшлі на дзяржканалах 21 верасня ў пятніцу. Выпускі навінаў увесь свой стандартны хранаметраж (45 хвілінаў - Беларусь 1, 35 хвілінаў -  ОНТ) аддалі толькі двум палітычна замоўным тэмам, пададзеным з парушэннем стандартаў балансу думак, аддзялення фактаў і меркаванняў, даставернасці, дакладнасці: наведванне Лукашэнкам  Горацкага раёна і адкрыццё “Дажынак”, а таксама прэс-канферэнцыя Лукашэнкі на “Дажынках”.  У сюжэтах даваліся сінхроны толькі Лукашэнкі.

БЕЛСАТ

Тэма выбараў на Белсаце таксама падавалася пераважна з прыкметамі палітычнай замоўленасці. У большасці сюжэтаў давалася слова толькі прадстаўнікам апазіцыі.  Акрамя парушэння стандарту балансу думак, у выбарчых матэрыялах найбольш часта аўтары навінаў Белсату парушалі стандарт аддзялення фактаў ад думак, дапускаючы ўласныя каментары.

19 верасня: “А таму нават не вельмі здзіўляе, што Міністэрства замежных справаў адмовілася выдаць візу дваім назіральнікам ад АБСЕ”.

20 верасня: “Улады вымушаныя гуляць з лічбамі ў адказ на апатыю з боку людзей, мяркуюць адмыслоўцы”.

21 верасня: “Дзеля суцяшэння можна дадаць толькі тое, што, нават калі б апаненты ўладаў паставіліся да справы больш адказна і пераканалі людзей не ісці на выбары, гэтая ініцыятыва ўсё адно не мела б поспеху. Пра сапраўдны байкот можна казаць талькі тады, калі ёсць перакананне ў хоць бы адноснай празрыстасці хады выбараў і дакладным падліку галасоў”.

Таксама выбарчыя матэрыялы, якія носяць прыкметы замоўленасці, часта зробленыя з парушэннем стандартаў паўнаты ды дакладнасці. У сюжэтах адсутнічаюць ключавыя факты, не стае адказаў на некаторыя з абавязковых шасці пытанняў навінаў, бэкграўндаў.  Структура выкладання некаторых матэрыялаў алагічная. Так сюжэт ад 17 верасня пра рашэнне кампаніі “Гавары праўду” аб удзеле ў выбарах, пачаўся з vox populi пра палітвязняў, а падрабязнасці інфармацыйнай нагоды былі выкладзеныя толькі ў канцы.

У сюжэце ад 19 верасня пра затрыманне ўдзельнікаў акцыі моладзевай ініцыятывы “Змена” адсутнічала інфармацыя пра сэнс акцыі і яе форму: “За раздаванне баршчу суд Фрунзенскага раёну сталіцы асудзіў на содні актывістаў моладзевай ініцыятывы «Zмена». Затрыманых напярэдадні маладзёнаў прызналі вінаватымі ва ўдзеле ў несанкцыянаваным масавым мерапрыемстве. Трое з чатырох актывістаў засталіся за кратамі”.  “Зменаўцы планавалі пачаставаць выбарнікаў баршчом а-ля Лідзія Ярмошына, але паспелі толькі падрыхтавацца да раздачы. У выніку ж самі трапілі пад раздачу сілавікоў”.

Не меў перадгісторыі войсоўвер пра рэакцыю замежных дыпламатаў ды еўрапейскіх арганізацый на нявыдачу візаў двум назіральнікам ад АБСЕ. Калі адбылася нявыдача, па якой прычыне, хто гэтыя назіральнікі –  гэта з матэрыяла засталося невядомым.

Адсутнасць бэкграўнду з уцямным выкладаннем механізму байкоту былі ў матэрыяле з прыкметамі палітычнай замоўленасці пра байкот на 101-ай выбарчай акрузе ад 21 верасня.

Самае маштабнае парушанне прафесійных стандартаў было ў матэрыяле ад 20 верасня пра ўвядзенне санкцый ЗША супраць “Белзнешпрамсервізу”, абвінавачанаму ў пастаўках ўзбраення ў Сірыю. Матэрыял мае жорсткі абвінаваўчы ўхіл у бок беларускіх уладаў ад першых словаў: “Ці паўплываюць санкцыі, і Беларусь, урэшце, спыніць экспарт зброі ў краіны, дзе яе выкарыстоўваюць супраць мірнага насельніцтва?”

Пры гэтым інфармацыя што беларускі бок адмаўляе свой удзел у гэтых пастаўках, а таксама сінхрон прадстаўніка беларускага МЗС, даецца толькі у сярэдзіне матэрыяла.

Сюжэт пабудаваны з парушэннем стандартаў аддзялення фактаў ад меркаванняў. Парушаныя стандарты даставернасці, дакладнасці:

ДЖЭЙ КАРНІ, ПРЭС-САКРАТАР БЕЛАГА ДОМУ:

“Мы далі зразумець усім краінам свету, што нам усім трэба аб’яднацца, каб не даць аль-Асаду набыць зброю, якую ён можа выкарыстаць для працягу гвалту над сваім народам. І гэты мэсідж мы дасылаем паўсюль”.

Для “Белзнешпрамсэрвісу” мэсідж недарэчы: якраз гэтымі днямі беларуская кампанія гандлюе на міжнароднай выставе ўзбраенняў у Паўднёвай Афрыцы. Пакупнікам прэзентаваны шырокі асартымент: ракеты, бомбы, міны, самалёты і шмат іншай тэхнікі ды боепрыпасаў.

АЛЯКСАНДР СІНКЕВІЧ, ЭКАНАМІСТ:

“Асноўным пакупніком узбраенняў, якія экспартуе гэтая кампанія, ёсць азіяцкія краіны, Кітай, Расея, магчыма, хтосьці з Лацінскай Амерыкі, кшталту Венесуэлы”.

Можна казаць пра падтасоўку фактаў і маніпуляцыю меркаваннямі: эксперт гавораць, што беларускія кампаніі нячаста карыстаюцца заходнімі рахункамі, аўтар гаворыць, што грошай на заходніх рахунках кампаній няма.

АЛЯКСАНДР СІНКЕВІЧ, ЭКАНАМІСТ:

“Практычна ўсе буйныя кампаніі Беларусі маюць свае рахункі ў Злучаных Штатах ці ў Заходняй Еўропе, але яны карыстаюцца імі не так каб часта і ведаюць пра магчымасць санкцыяў супраць іх”.

Таму грошай на замарожаных рахунках і так няма.

1.1.1.         Негатыўныя, без балансу думак матэрыялы пра беларускую ўладу:

Тэлеканал

Верасень 2012

Колькасць

Жнівень 2012

Колькасць

БЕЛСАТ

12

11

БЕЛАРУСЬ1

0

0

ОНТ

0

0

Дзяржканалы не давалі негатыўных матэрыялаў пра беларускую ўладу.

Тэлеканал Белсат акрамя тэмы выбараў і “Дажынак” незбалансавана з негатыўным ухілам у бок уладаў ці праўладных інстытутаў падаваў наступныя тэмы: санкцыі супраць “Белзнешпрамсэрвісу” (20 верасня), эканамічным матэрыяле ад 21 верасня: “Але кіраўніцтва, відавочна, сыходзіць не збіраецца. І, падобна эканоміцы, нічога ў ім не змяняецца – толькі буксуе на адным месцы”.

У матэрыяле пра смерць грамадскай актывісткі Хрысціны Шацікавай змяшчаліся абвінавачанні ў бок прадстаўнікоў дзяржаўных інстытутаў. Пры гэтым аўтар матэрыялу дапусціў не толькі парушэнне балансу думак, аднак і стандарты дакладнасці  ды даставернасці, наўпрост абвінаваціўшы міліцыянтаў у смерці грамадскай актывісткі, без падачы фактаў ды спасылак для пацверджанне абвінавачання: “Вядомая грамадская актывістка цяжка пакутавала ад анкалагічнага захворвання, да якога спрычынілася ў тым ліку і моцнае збіццё Крысціны міліцыянтамі ў 2006 годзе”.

Пазітыўныя, без балансу думак матэрыялы пра беларускую ўладу

Тэлеканал

Верасень 2012

Колькасць

Жнівень 2012

Колькасць

БЕЛСАТ

0

0

БЕЛАРУСЬ1

27

22

ОНТ

14

21

Белсат не даваў пазітыўных матэрыялаў пра беларускую ўладу.

На дзяржканалах, акрамя тэмаў выбараў ды “Дажынак”, дысбаланс думак, скіраваны на пахвалу беларускіх ўладаў, быў таксама ў матэрыялах, здавалася б, далекіх ад палітыкі.

19 верасня у эфіры Беларусь 1 у сюжэце пра ўзнагароджанне пераможцаў конкурсу “Прадпрымальнік года” аўтар каментаваў выказванні Лукашэнкі з папярэдніх нарадаў пра падвышэнне заробкаў да 500 даляраў - “состояние эканомики позволяет без проблем это сделать”.  На ОНТ гэтая тэма таксама асвятлялася ў пазітыўным ключы для ўладаў: Ирина Подобед, директор СООО «Лекфарм»: «Очень серьёзный, многоступенчатый контроль со стороны государства. Но такой же контроль и на нашем предприятии. При всём вот таком серьёзном подходе надо работать, надо трудиться».

Осматривая импровизированную выставку победителей, премьер-министр отметил, что правительство всегда ждёт от частников новых идей. Поощрять готово за каждую, прежде всего, налоговыми льготами”.

Цытаваўся Лукашэнка і ў сюжэтах Беларусь 1 пра  будоўлю жытла ды падвышэнне камунальных плацяжоў, зніжэнне стаўкі рэфінансавання

На ОНТ сінхроны з папярэдніх нарадаў Лукашэнкі  пра экспарт былі ў матэрыялах пра вытворчасць электронных вайсковых трэнажораў на БелАЗе ад 20 верасня. Таксама спасылкі на Лукашэнку былі ў сюжэце без інфармацыйнай нагоды пра рост беларускай эканомікі: То есть рост заработной платы должен быть сопоставим с ростом производительности труда. «Товар – деньги – зарплата» – ориентироваться именно на такую схему призвал производителей Президент во время недавнего совещания по вопросам экономики.

Цытаваўся Лукашэнка і таксама ў сюжэце, што змяшчае прыкметы камерцыйнай рэкламы, - пра прадпрыемствы “Керамін” ды “Трэст№ 8”: О внедрении новых технологий и повышении экспорта строительных услуг недавно говорили на совещании у Президента. В этом году строительная отрасль сработала с отрицательным сальдо – то есть купила больше, чем продала. Есть проблемы – и на это тоже обратил внимание Александр Лукашенко – и по зарубежным проектам”.

У той самы дзень на канале прайшоў паркетны матэрыял пра паездку Якабсона ды Канюка ў Нараўлянскі раён, у пазітыўным ключы для ўладаў: Работа «в паре» – новый подход к приёму граждан Комитета госконтроля и генеральной прокуратуры. Председатель КГК Александр Якобсон и генпрокурор Александр Конюк в Наровлянском районе хоть и работали в разных кабинетах, но дело делают одно. Ведомства дополняют друг друга”.

1.1.2.         Негатыўныя, без балансу думак, матэрыялы пра беларускую апазіцыю

Тэлеканал

Верасень 2012

Колькасць

Жнівень 2012

Колькасць

БЕЛСАТ

0

0

БЕЛАРУСЬ1

2

0

ОНТ

3

0

Тэлеканал Белсат не падаваў негатыўных матэрыялаў пра беларускую апазіцыю.

Дзяржканалы пазбягаюць ўзгадваць нават пра існаванне ў Беларусі апазіцыі. За тыдзень апазіцыя тут ўзгадвалася толькі два разы на ОНТ і тры разы на Беларусь 1. Першая ўзгадка на абодвух каналах была ў панядзелак, 17 верасня. Інфармацыйнай нагодай стаўся сыход з выбарчай гонкі кандыдатаў ад апазіцыі. У матэрыяле  ОНТ назвы партыяў, чые кандыдаты зняліся з выбараў, узгадваліся толькі ў падводцы да сюжэта.  Сюжэты былі пададзеныя без балансу думак з выразным абвінаваўчым ухілам у бок апазіцыі, пры гэтым ніводзін з дзяржканалаў не назваў прычынаў, якімі партыі тлумачылі зняццё сваіх кандыдатаў:

Беларусь 1: Слабостью назвал недавнее решение двух политических партий сойти с предвыборной гонки и секретарь Центризбиркома Николай Лозовик. Напомним, 65 кандидатов от ОГП и БНФ до финиша добровольно не дотянули и сошли с предвыборной дистанции. 

Николай Лозовик, секретарь Центральной комиссии Беларуси по выборам и проведению республиканских референдумов: “По этому факту классик еще когда-то сказал: Была без радости любовь – разлука будет без печали. Дело в том, что кандидаты, которые выдвигались от этих политических партий, они изначально не готовились к настоящей политической борьбе, не готовились к борьбе за мандат…

ОНТ: После того, как некоторые оппозиционные партии снялись с гонки, автоматически увеличилось число так называемых безальтернативных округов. Теперь здесь будут голосовать либо «за» либо «против» одного единственного кандидата. Представителей ЦИК ситуация не удивила, мол, о своём нежелании участвовать в кампании заявлялось не единожды. Но вместе с тем созданный прецедент заставляет задуматься.

Николай Лозовик: “Белорусское законодательство не предусматривает юридической ответственности, материальной ответственности за снятие с предвыборной гонки. Но в ряде стран есть подобный опыт, когда, допустим, когда кандидат вносит избирательный залог. И этот залог не возвращается, не только если кандидат снялся с гонки, а даже если он не набрал минимального установленного законодательством количества голосов”.

На Беларусь 1 зняццё кандыдатаў ад апазіцыі ўзгадавалася ў першым матэрыяле інфармацыйнага выпуску ў чацьвер, 20 верасня. Тэмай сюжэта сталі вынікі трэцяга дня папярэдняга галасавання. Аднак аўтар сюжэта таксама ўзгадаў нявыдачу беларускіх віз двум назіральнікам ад АБСЕ, і ў гэтай сувязі даў уласны негатыўны каментар “правалу кампаніі байкота апазіцыі” і апазіцыі цалкам.

Таксама негатыўныя выказванні пра апазіцыю былі ў ідэнтычных 25-хвілінных матэрыялах з прэсавай-канферэнцыі Лукашэнкі на “Дажынках”, які далі ў эфір абодва каналы: “Мы этих кандидатов за шиворот берем и веде м к людям: “Становись  вместе с кандидатом, как они говорят, “ад улады” рядом и агитируй. Но  они боятся идти к людям”. Матэрыял цалкам быў складзены з выказванняў Лукашэнкі.

1.1.3.         Пазітыўныя, без балансу думак матэрыялы пра беларускую апазіцыю:

Тэлеканал

Верасень 2012

Колькасць

Жнівень 2012

Колькасць

БЕЛСАТ

8

2

БЕЛАРУСЬ1

0

0

ОНТ

0

0

У эфіры дзяржканалаў не было ніводнага пазітыўнага матэрыяла пра беларускую апазіцыю.

У навінах Белсата пазітыўныя, без балансу думак матэрыялы пра беларускую апазіцыю, акрамя выбарчай тэматыкі, тычыліся таксама новых грамадзянскіх ініцыятыўды праектаў.

20 верасня  прайшло два такіх матэрыялы: пра тое што “Малады фронт” і “Маладыя хрысціянскія дэмакраты” прэзентавалі рэсурс belarusfree.info. Матэрыял мае характар “паркетнага”, слова было дадзенае толькі аўтарам ініцыятывы.

Другая тэма – праект ініцыятывы “Наш дом” па абароне жанчын ад міліцыі,  таксама слова было дадзенае толькі прадстаўнікам ініцыятывы.

1.2.  З прыкметамі  карпаратыўнай замоўленасці, ці рэкламы:

Тэлеканал

Верасень 2012

Колькасць

Жнівень 2012

Колькасць

БЕЛСАТ

5

1

БЕЛАРУСЬ1

14

5

ОНТ

13

3

Дзяржканалы

Найболей матэрыялаў з прыкметамі схаванай  камерцыйнай рэкламы ўтрымліваў эфір канала ОНТ.  Так, 17 верасня, прайшоў сюжэт пра нованабыты самалёт кампаніі “Белавія”, у сюжэце выказваўся толькі прадстаўнік авіякампаніі, пазітыўныя каментары аўтара: “Безопасность полёта гарантирует современная компьютерная система. Управлять бразильским самолётом, по словам пилотов, – особое удовольствие, из-за оригинальной конструкции крыла.” .

18 верасня сюжэт з прыкметамі камерцыйнай рэкламы  прайшоў пра кампанію “Керамін” ды “Трэст №8”: Около 10 вариантов ванных комнат с дизайнерской плиткой и сантехникой от «Керамин». Это коллекция уже 2013 года. Первыми её увидят посетители международной выставки в Италии. Откуда за последние шесть лет предприятие не возвращалось без наград.

Четыре года назад руководство треста поняло: без модернизации ни о каких серьёзных заказах можно не мечтать. Запустили новую австрийскую линию. Качественные железобетонные конструкции для домов существенно сократили и сроки строительства”.

20 верасня  на ОНТ прайшло адразу два такіх матэрыялы: пра набор на курсы бізнес-адукаці і адкрыццё ў Менску першага апарт-гатэля. Сінхроны ў сюжэтах былі толькі арганізатара курсаў, прадстаўніка ўладальнікаў апарт-гатэля ды кіраўніка Менскага гарвыканкама Мікалая Ладуцькі.

Прыкметы адначасова палітычнай і карпаратыўнай замоўленасці ў навінах канала Беларусь 1 і ОНТ мелі “паркетныя” матэрыялы. У першую чаргу, гэта сюжэты пра агітацыйныя акцыі праўладных арганізацый “Белая Русь” і БРСМ. Аўтары сюжэтаў дапускалі ўласныя пазітыўныя каментары, то бок  парушалі стандарт аддзялення фактаў ад думак:

Беларусь1, сюжэт пра акцыю “Белай Русі” ў Менску ад 18 верасня: Целый вечер возле кинотеатра звучали самые популярные и всеми любимые песни. Пройти мимо было просто невозможно”.

Таксама прыкметы адначасова палітычнай і карпаратыўнай замоўленасці неслі сюжэты дзяржканалаў: паркетныя – пра паездкі дзяржчыноўнікаў па рэгіёнах (Давыдзька  у Мазыры, Якабсон і Канюк у Нараўлянскі раён), фінансавыя, дзе ньюсмейкерам выступае Нацбанк,  а таксама сюжэты пра беларуска-расійскі форум ў Акадэміі навук.

ОНТ, сюжэт ад 20 верасня: Серьёзный научный базис ещё с советских времён – наш козырь. Фундаментальные исследования дают пищу и для практических разработок сегодня. Но будущее, конечно, за инновациями. Это понимают и в правительстве. Сегодня перспективы белорусской науки международные эксперты обсуждали с первым заместителем главы Администрации Президента и с премьер-министром. От разговоров перешли к их воплощению. Выставка последних отечественных разработок впечатлила даже нобелевских лауреатов”.

БЕЛСАТ

У эфіры тэлеканала Белсат прайшоў адзін сюжэт з прыкметамі схаванай камерцыйнай рэкламы.

19 верасня  ў сюжэце пра кавярню з беларускай мовай абслугоўвання былі дадзеныя толькі выказванні ўладальніка, таксама аўтар дазволіў сабе каментары рэкламнага характару: “Духмяная кава з рэдкім для сталіцы прысмакам беларускай мовы ў нядаўна адчыненую кавярню ўжо прыцягвае багата наведнікаў.  “Вось такі ён, сапраўдны бізнес па-беларуску – даходны і для ўсіх прыемны! ”

Таксама частка матэрыялаў  інфармацыйнага тыдня мела прыкметы адначасова і палітычнай і карпаратыўнай замоўленасці – слова было дадзенае  прадстаўнікам толькі адной структуры.

Так 17 верасня ў эфіры навінаў прайшлі два матэрыялы такога тыпу. У адным пра парушэнні выбарчага заканадаўства на выбарах выказваліся толькі прадстаўнікі кампаніі “За справедлівыя выбары”, хоць назіраннем займаліся і іншыя арганізацыі.

Другі сюжэт асвятляў выключна падзеі кампаніі “Гавары праўду”.

Таксама  ў эфіры Белсата 20 верасня прйшоў матэрыял прысвечаны праекту ініцыятывы “Наш дом” па абароне беларусіх жанчын ад міліцыі. У сюжэце выказваліся толькі прадстаўнікі ініцыятывы “Наш дом”.

  1. У матэрыялах з прыкметамі замоўленасці (цэнзуры) тэлеканалы дапускаюць наступныя парушэнні  стандартаў

Матэрыялы з парушэннямі стандарту балансу думак:

Тэлеканал

Верасень 2012

Колькасць,

(% ад агульнай колькасці матэрыялаў)

Жнівень 2012

Колькасць,

(% ад агульнай колькасці матэрыялаў)

БЕЛСАТ

20 (56%)

21 (58%)

БЕЛАРУСЬ1

42 (61%)

41 (72%)

ОНТ

25 (45%)

32 (56%)

Матэрыялы з парушэннямі стандарту паўнаты інфармацыі:

Тэлеканал

Верасень 2012

Колькасць,

(% ад агульнай колькасці матэрыялаў)

Жнівень 2012

Колькасць,

(% ад агульнай колькасці матэрыялаў)

БЕЛСАТ

19 (53%)

16 (44%)

БЕЛАРУСЬ1

33 (49%)

27 (47%)

ОНТ

17 (37%)

22 (39%)

Матэрыялы з парушэннямі стандарту аддзялення фактаў ад думак:

Тэлеканал

Верасень 2012

Колькасць,

(% ад агульнай колькасці матэрыялаў)

Жнівень 2012

Колькасць,

(% ад агульнай колькасці матэрыялаў)

БЕЛСАТ

15 (42%)

21 (58%)

БЕЛАРУСЬ1

33 (49%)

32 (56%)

ОНТ

20 (43%)

29 (51%)

Матэрыялы з парушэннямі стандарту  даставернасці інфармацыі:

Тэлеканал

Верасень 2012

Колькасць,

(% ад агульнай колькасці матэрыялаў)

Жнівень 2012

Колькасць,

(% ад агульнай колькасці матэрыялаў)

БЕЛСАТ

12 (33%)

18 (50%)

БЕЛАРУСЬ1

29 (43%)

29 (51%)

ОНТ

17 (37%)

18 (32%)

Матэрыялы з парушэннямі стандарту дакладнасці падачы інфармацыі:

Тэлеканал

Верасень 2012

Колькасць,

(% ад агульнай колькасці матэрыялаў)

Жнівень 2012

Колькасць,

(% ад агульнай колькасці матэрыялаў)

БЕЛСАТ

13 (36%)

14 (39%)

БЕЛАРУСЬ1

24 (35%)

23 (40%)

ОНТ

16 (35%)

16 (28%)

Матэрыялы з парушэннямі стандарту аператыўнасці інфармацыі:

Тэлеканал

Верасень 2012

Колькасць,

(% ад агульнай колькасці матэрыялаў)

Жнівень 2012

Колькасць,

(% ад агульнай колькасці матэрыялаў)

БЕЛСАТ

11 (31%)

13 (36%)

БЕЛАРУСЬ1

18 (26%)

20 (35%)

ОНТ

11 (24%)

24 (42%)

  1. Ключавыя грамадска-палітычныя тэмы, пададзеныя каналамі ў матэрыялах з прыкметамі замоўленасці (цэнзуры):

17.09 панядзелак:

Парламенцкія выбары, хуткі пачатак галасавання – галоўная тэма інфармацыйнага вечара ўсіх трох каналаў. Дзяржаўныя кнаналы асвятлялі гатоўнасць выбарчай структуры да галасавання. Інфармацыя  пра сыход з выбарчай гонкі прадстаўнікоў апазіцыйных партый у гэтых матэрыялах стала эпізодам.  Сюжэты выйшлі з парушэннем стандартаў балансу думак з абвінаваўчым ухілам у бок апазіцыі ды хвалебным да структураў ЦВК  (не дадзенае слова прадстаўнікам апазіцыі, не асветленыя іхныя прычыны выхаду з кампаніі)

Галоўны матэрыял Белсат ў гэты дзень быў прысвечаны кампаніі “За справядлівыя выбары”, якая намеравалася выставіць каля дзвух тысяч назіральнікаў. Сюжэт насіў прыкметы карпаратыўнай і палітычнай замоўленасці. З усіх структур, якія займаліся назіраннем на выбарах, слова было дадзенае толькі кампаніі “За справядлівыя выбары”.

18.09 аўторак:

На Белсаце ў гэты дзень не  было матэрыялаў з прыкметамі замоўленасці ці цэнзуры.

Усе галоўныя навіны інфармацыйных выпускаў усіх трох каналаў былі звязаныя з пачаткам датэрміновага галасавання. Толькі на дзяржканалах гэтая тэма была пададзеная з прыкметамі замоўленасці ці цэнзуры.

Сюжэты Беларусь 1 і ОНТ былі пададзеныя з парушэннем стандарту балансу думак, дзяржканалы будавалі матэрыялы на сінхронах толькі  прадстаўнікоў уладаў. Таксама былі парушаныя стандарты аддзялення фактаў ад думак (Ровно 10 утра. И первые люди на участках. Можно предположить, что они самые ответственные представители общества”- ОНТ), даставернасці ды дакладнасці (“Сегодня, в первый день досрочного голосования, в стране не зафиксировано ни одного нарушения”- Беларусь 1). 

19.09 серада:

У гэты дзень усе тры кналы прысвяцілі галоўную тэму датэрміновым выбарам і ўсе тры каналы падалі яе з парушэннем балансу думак. Гэта былі пазітыўныя матэрыялы пра ўладу.

У сюжэтах дзяржканалаў  было дадзенае слова адным прадстаўнікам дзяржапарату ды ЦВК, якія не толькі пазітыўна ацэньвалі хаду галасавання, але і самі прагаласавалі датэрмінова (Праляскоўскі). Таксама vox populi па тэме выбараў змяшчалі толькі пазітыўныя меркаванні пра датэрміновае галасаванне. Ні адзін з дзяржканалаў не даў слова не толькі прадстаўнікам апазіцыі, але нават і людзям, якія супраць датэрміновага галасавання, ці проста не плануюць галасаваць датэрмінова.  

Сюжэт Белсата быў прысвечаны парушэнням падчас датэрміновага галасавання і нявыдачы беларускіх візаў двум назіральнікам ад АБСЕ. Матэрыял  змяшчаў парушэнні стандартаў аддзялення фактаў ад думак, даставернсці ды дакладнасці. Аўтар дазваляў сабе ўласныя каментары (“А таму нават не вельмі здзіўляе, што Міністэрства замежных справаў адмовілася выдаць візу дваім назіральнікам ад АБСЕ”), спасылкі на неназваных экспертаў  ды неспраўджаныя звесткі (“Паводле незалежных назіральнікаў, колькасць выбарнікаў, якіх датэрмінова прагаласаваць “папрасілі”, палохае”, “Іншы тып парушэнняў зафіксавалі назіральнікі на 449-м участку Кальварыйскай выбарчай акругі Менску. Там яўка выбарнікаў магла быць завышаная ажно ў 11 разоў”)

20.09 чацвер:

Працяг галасавання стаў галоўнай тэмай навінаў абодвух дзяржканалаў. На ОНТ гэта быў пазітыўны матэрыял пра ўладу. У сюжэце датэрмінова прагаласавалі намеснік старшыні ЦВК Мікалай Лазавік ды беларускія зоркі, якія казалі “Галасаваць трэба”.

На Беларусь 1, акрамя пазітыўных характарыстык у сінхронах Мікалая Лазавіка ды  выбарцаў, з парушэннем балансу думак ды стандарту аддзялення фактаў ад меркаванняў  была пададзеная інфармацыя пра адмову у выдачы візаў двум назіральнікам АБСЕ (“Они известны своей агрессивной позицией в отношении Беларуси”).

Таксама ў сюжэце Беларусь 1 у негатыўным святле апавядалася пра беларускую апазіцыю. Аўтар сюжэта заявіў пра  “правал байкота”, які арганізоўвала апазіцыя, былі падабраныя цытаты з  Інтернэт-форумаў пра тое, што трэба ўводзіць крымінальную адказнасць за заклікі да байкота. У сюжэце не было дадзена слова не толькі прадстаўнікам апазіцыі, але нават і тым, хто не намераны галасаваць датэрмінова.

Белсат галоўнай тэмай зрабіў санкцыі супраць “Белзнешпрамсэрвісу”. Сюжэт быў  пададзены з парушэннем усіх прафесійных стандартаў, які адсочвае гэты маніторынг. Асноўныя парушэнні – аўтар дазволіў сабе ўласныя каментары ды  парушыў даставернасць і дакладнасць матэрыяла праз маніпуляцыю фактамі.

21.09 пятніца:

У эфіры дзяржканалаў выйшлі ідэнтычныя паркетныя матэрыялы пра візіт Лукашэнкі ў Горкі на “Дажынкі”, ды ягоная прэс-канферэнцыя. Матэрыялы пададзены з парушэннем усіх прафесійных стандартаў, якія адсочвае гэты маніторынг. Каналы падавалі выказванні толькі аднаго Лукашэнкі.

ОНТ падало ў сюжэце таксама адзін сінхрон камбайнера-перадавіка. Таксама у сюжэце пра візіт Лукашэнкі ў сельгасакадэмію ў Горках утрымліваліся прыкметы камерцыйнай замоўленасці: “Гордость города и всей страны – горецкая сельхозакадемия ”, “ В Европе три недели учебы на подобной ферме обойдутся в 10 тысяч долларов с человека”

Белсат галоўным матэрыялам выпуску зрабіў сюжэт пра вынікі кампаніі байкоту выбараў. Асноўныя парушэнні тычыліся стандарту аддзялення фактаў і меркаванняў ды даставернасці. Аўтар сюжэта дазволіў сабе ўласныя каментары  ацэнкі ды высновы, падмяніўшы сабою экспертаў ды даваў спасылкі на неназваных адмыслоўцаў: “Натуральна, сярод прычынаў такой непаінфармаванасці і рэпрэсіўныя дзеянні ўладаў, і іх проста алергічная рэакцыя на слова “байкот”.  “Дзеля суцяшэння можна дадаць толькі тое, што. нават калі б апаненты ўладаў паставіліся да справы больш адказна і пераканалі людзей не ісці на выбары, – гэтая ініцыятыва ўсё адно не мела б поспеху. Пра сапраўдны байкот можна казаць талькі тады, калі ёсць перакананне ў хоць бы адноснай празрыстасці хады выбараў і дакладным падліку галасоў. У Беларусі ж, як кажуць эксперты, рэальная яўка і рэальныя вынікі галасавання маюць мала агульнага з выніковымі лічбамі ад ЦВК”.

  1. Замоўчаная тэлеканаламі грамадска важная інфармацыя ў верасні

Выбар замоўчаных тэмаў рабіўся на падставе аналіза стужкі навінаў двух галоўных інфармагенцтваў Беларусі - БелаПАН і БЕЛТА.

Каналы

Колькасць замоўчаных тэмаў, верасень 2012

 (17.09-21.09)

 

БЕЛСАТ

 

16

БЕЛАРУСЬ1

 

28

ОНТ

 

28

Дзяржканалы зусім не падавалі тэмаў парушэнняў на выбарах, не ўзгадвалася праца незалежных назіральнікаў, перашкоды з боку ўладаў у працы журналістаў, парушэнні правоў чалавека ў Беларусі. Беларусь 1 і ОНТ не давалі тэмаў звязаных беларускай апазіцыяй, за выключэннем тых нагодаў, каторыя не маглі застацца незаўважанымі грамадствам: выхад з выбарчай гонкі шэрагу апазіцыйных кандыдатаў. Ніводнага разу на дзяржканалах не было інфармацыі звязанай з палітвязнямі. Таксама дзяржканалы пазбягалі  падаваць трывожную эканамічную інфармацыю ды спрэчныя адміністрацыйныя рашэнні беларускіх уладаў.

Нягледзячы на тое, што Белсат мае карацейшы выпуск навінаў чым дзяржканалы, адбор грамадска-значных тэмаў тут быў больш адэкватным інфармацыйнай карціне тыдня. Тым ня менш, выпускі навінаў змяшчалі  невысокай грамадскай значнасці “паркетныя” матэрыялы з мерапрыемстваў апазіцыйных арганізацый, у той час як шэраг трывожных і значных сацыяльных ды эканамічных навінаў не патрапіў у эфір канала.

17.09, панядзелак:

Кандыдаты ў дэпутаты, якіх падтрымлівае кампанія "Гавары праўду!", прагаласавалі за далейшы ўдзел у выбарах (Не было на Беларусь 1, ОНТ)

У Беларусі падрыхтаванае заканадаўства па ўвядзенню крымінальнай адказнасці за стварэнне фінансавых пірамід (Не было на Белсаце)

Адваката палітвязня Змітра Дашкевіча не дапускаюць да падабароннага (Не было ні на адным з каналаў)

73-я гадавіна ўваходу Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь . (Не было ні на адным з каналаў)

Запасы гатовай прадукцыі на прамысловых прадпрыемствах Беларусі выраслі  на 56,5% ад пачатку года. (Не было ні на адным з каналаў)

Дзяржкамітэт па маёмасці пачаў падрыхтоўку продажу дзярждолі (51%) у расейска-беларускім ААТ "Мабільныя Тэлесістэмы" (МТС). (Не было ні на адным з каналаў)

Указ Лукашенкі пра неадплатную перадачу Катару земляў побач з Менскам пад паляўнічую гаспадарку. (Не было на Беларусь 1, ОНТ)

Кампанія “За справядлівыя выбары” гатовая забяспечыць незалежнае  назіранне на 1000 выбарчых участках. (Не было на Беларусь 1, ОНТ)

18.09, аўторак:

Беларусь павінная пакрыць $19,2 млрд. на абслугоўванне знешняга доўгу  з ліпеня 2012 да ліпеня 2013 (Не было ні на адным з каналаў)

Першы дзень датэрміновага галасавання (Падалі ўсе каналы)

У Брусэлі абрабавалі Офіс “За дэмакратычную Беларусь” (Не было ні на адным з каналаў)

 Разгон пікета “Гавары праўду” і збіццё журналістаў (Не падалі Беларусь 1, ОНТ)

19.09, серада:

У Магілеве міграцыйныя ўлады дэпартуюць пяцёх замежных актывістаў (Не было ні на адным з каналаў)

Моладзевыя актывісты пакараныя арыштамі і штрафамі за акцыю раздачы баршчу (Не падалі Беларусь 1, ОНТ)

Беларусь пралангуе $1 млрд. крэдыт Сбербанка РФ (Не было ні на адным з каналаў)

Адмова ў візах двум назіральнікам ад АБСЕ (Не падалі Беларусь 1, ОНТ. Беларусь 1 узгадаў гэтую падзею на наступны дзень)

Больш за 30 парушэнняў зафіксавалі незалежныя назіральнікі ў першы дзень датэрміновага галасавання (Не падалі Беларусь 1, ОНТ)

Праблемныя рублевыя крэдыты юрыдычных асобаў  у беларускіх банках за месяц выраслі  на 49%, валютныя на 7% (Не было ні на адным з каналаў)

20.09, чацвер:

Беларускія ўлады плануюць падвышэнне коштаў на лекі айчыннай вытворчасці (Не падалі Беларусь 1, ОНТ)

Мінфін ЗША ўвёў санкцыі ў дачыненні да "Белзнешпрамсэрвісу" па падазрэнні ў пастаўках узбраенняў у Сірыю (Не падалі Беларусь 1, ОНТ)

Рэакцыя замежных дыпламатычных і палітычных установаў на адмову ў візах назіральнікам ПА АБСЕ  (Не падаў ОНТ)

Палітвязень Зміцер Дашкевіч пераведзены ў калонію Мазыра (Не падалі Беларусь 1, ОНТ.  Белсат падаў інфармацыю толькі на заканчэнне сюжэта пра стварэнне сайта belsrusfree.info)

21.09, пятніца:

Шведскіх журналістаў не пусцілі ў Беларусь (Не было ні на адным з каналаў)

Вярхоўны суд пакінуў прысуд Бяляцкаму ў сіле (Не было ні на адным з каналаў)

Журналіста аўстралійскага тэлеканалу SBS затрымалі ў аэрапорце «Мінску-2» ды забралі ўсю тэхніку і адзняты матэрыял (Не было ні на адным з каналаў)

Беларусь забараніла ўвоз  некаторай прадукцыі з Кітаю з-за зарэгістраваных там выпадкаў  захворвання птушак высокапатагенным грыпам  (Не было ні на адным з каналаў)

У Горках Магілеўскай вобласці пачаліся дажынкі (Падалі ўсе каналы)

Папярэдняе следства па справе журналіста Андрэя Пачобута працягнута да 21 кастрычніка (Не падалі Беларусь 1, ОНТ)

У Магілёве памерла вядомая грамадская актывістка Крысціна Шацікава (Не падалі Беларусь 1, ОНТ).

Метадалогія маніторынгу вечаровых навінаў

Оценить материал:
Голосов еще нет
распечатать Обсудить в: